Thuật phong thuỷ đối với khoa kiến trúc nhà ở xưa và nay

Địa lý toàn thư

* TRẠCH THUYẾT
Bản thân từ trạch mang ý nghĩa phong thủy. “Thích danh” viết: “Trạch nghĩa là chọn lựa, cũng là nói chọn đất tốt để xây”. Về hoàn cảnh bên ngoài của Trạch các triết gia cổ rất coi trọng: “Tả truyện” chép: Tề cảnh công đinh chuyển chỗ ở cho Ân tử, nói: “Nhà của tử (Ân tử) gần chợ ưót át bụi bặm, không thể ở”.
Đời Tấn đã có người tướng trạch (xem đất làm nhà). “Ngư lãm – cư xứ” dẫn “Tấn thư” của Vương An nói: Nguy thư mồ côi cha mẹ từ nhỏ, ở với bà ngoại họ Ninh “Họ Ninh làm nhà thầy tướng bảo nhà này sẽ xuất quý nhân” Thượng Đảng có người tên Bảo viên mời thầy xem đất sửa nhà, nhà sửa xong, vẫn bị nạn – Thuật sĩ Trần Vũ Phú phê bình ông thầy xem đất nói: Thầy này lấy hướng không tốt, bản thân ông ta bị hại lại bất lợi cho cụ (Bảo Viên) phía Đông nhà ở của cụ có một cây dâu lớn…
Xây dựng nhà cửa phải chú ý phương vị “Hoài nam tử” chép: Lỗ Ai Công muôn làm nhà hướng tây, Sử quan cố thuyết phục nói rằng hướng ấy không tốt “Phong tục thông giải thích về chuyện này như sau: Nhà hướng Tây không xây hoặc sửa chữa phòng buồng được, vì hướng Tây là nơi mà các bậc tôn kính ở. Trên nóc trạch có khí. Trong sử sách bậc đại phú, đại quí khi chào đời, trên nóc nhà có khí lành. Khi trên nóc nhà có màu đỏ, trắng, đen, xanh v.v… Hễ nóc nhà có khi màu tía, là phím tài có màu trắng không giữ được của: màu đen là trong nhà có người phạm pháp, màu xanh là trong nhà có bạc.
Nhà ở của các danh nhân trong lịch sử, đều chọn nơi đất quí về mặt Phong thủy, nhà Bạch Lý Hề, Phạm Lãi, Trương Huyền, Đào Tiềm, Tạ Huyền, Kê Khang v.v… được truyền tụng hàng ngàn năm nay. Đồn rằng nhà cũ của vua Quang Vũ Đế ở huyện Lục An, kề sông Bạch thủy.

* NHÀ Ở QUA CÁC THỜI ĐẠI

■ Những căn nhà đẩu tiên của loài người
Các nhả khoa học nói rằng từ thuỏ ban sơ con người có ít chỗ nương thân hơn loài vật. Một sô” người dựng những căn lều thô sơ trên cây để tránh nguy hiểm do thú hoang gây nên. Có người lại sông trong các hang đá. Họ đất lửa trước cửa hang và dùng đá để ngăn chặn thú dữ.
Hầu hết người nguyên thủy tìm kiếm thức ăn bằng cách săn bắt thú nên họ phải di chuyển hên tục. Vì thê” họ khó có thể tìm thấy những hang đá. Họ dựng những hàng rào tránh gió bằng những cành cây, vỏ cây hay bằng da thú. Ngày nay nhiều người vẫn dựng nhà ở như người nguyên thủy, nhiều gia đình ở phía Bắc Trung Hoa khoét những vách đá thành những hang để ở gần mũi nam của Châu Mỹ, người da đỏ dựng những hàng rào chắn gió thô sơ bằng da thú để tránh khí hậu khắc nghiệt…
■ Những căn nhà của nông dân nguyên thủy và dân du mục
Con người đã cải thiện căn nhà ở khi họ phát hiện ra rìu bằng đá và sau này bằng kim loại để chặt gỗ. Đến khi con người biết canh tác mùa màng họ lại ở yên một chỗ, loại nhà thông thường được dựng bằng các cây nhỏ, sau đó họ dùng, đất trát kín bên ngoài và mái được lợp bằng sậy hoặc tranh. Ngày nay ở một sô” vùng nông thôn miền Trung Việt Nam, nông dân vẫn còn dựng bằng những căn nhà vách đất như thế này. Trước hết họ dùng tre làm thành những tấm ghềnh có những lỗ lớn dựng lên làm vách. Sau đó họ dùng đất sét ướt có trộn với rơm rạ hoặc bằng tranh. Người nguyên thủy sống bằng cách săn bắt vì thế họ phải sông một cuộc đòi du cư. Dân cư mục chăn dắt những đàn trâu, bò, cừu, dê cũng có lối sống như vậy họ đem theo “ngôi nhà” của họ vì thế họ thường dùng lều (làm bằng da lông thú) để dê mang theo. Người Á Rập làm lều ở bằng cách dệt lông dê. Người Mông cổ dùng len kết thành những tấm để dựng lều gọi là yurt,
■ Nhà ở tránh nguy hiểm
Ngày xưa con người dựng nhà để tránh kẻ thù. ở Thụy Sĩ người ta làm nhà trên mặt hồ và dùng chiếc cầu cất nôi với bờ hồ. Họ có thể kéo chiếc cầu này vào trong nhà để cho kẻ thù không vào được khi chúng đến. Một sô” người da đỏ đầu tiên ở miền Tây Nam nước Mỹ dựng nhà ở các hộc đá bằng phang trên các vách đá. Như thế họ dễ dàng phòng chông kẻ thù.
Thậm chí ngày nay ở nhiều vùng người ta vẫn còn làm nhà để trôn tránh kẻ thù không cho chúng đột nhập vào. Người bản xứ ở một sô” đảo vùng nhiệt đới vẫn còn làm nhà trên cây. Một sô” dân Châu Phi dựng rào chung
quanh làng để bảo vệ chính họ và gia súc không bị sư tử hay các thú nguy hiểm khác tấn công.
■ Những ngôi nhà của các nển văn minh đầu
tiên
Con người văn minh đầu tiên xây dựng nhà ở tại vùng thung lũng sông Nile (Ai Cập) các thung lũng ở hai con sông Tirge và Euphrate (ngày nay thuộc Iraq) và ở thung lũng Indus (ngày nay thuộc Pakistan). Các ngôi nhà giống như những khôĩ lớn và có mái bằng. Họ làm gạch bằng đất sét phơi khô.
Sau này khi các quốc gia trở nên giàu có những người đời sông sung túc xây nhà ạuanh một sân trông. Họ dùng đá để xây thay cho gạch. Ở Hy Lạp và La Mã cổ đại những chủ nhà giàu có có dùng vòi nước, dụng cụ vệ sinh, hệ thống các ông dẫn nhiệt. Ở La Mã với phô” phường đông đúc thì người ta xây nhà nhiều tầng.
Ở Bắc Âu vì thời tiết quá lạnh cho nên phần chính của ngôi nhà là căn phòng dài như hội trường. Mái nhà được làm cao và độ dốc đều để giảm lực rơi của những cơn tuyết lổn. Người ta đất lửa để giữ ấm cho căn phòng. Nhưng vì mái cao cho nên khói không thoát ra được cho nên người ta mới nghĩ ra cách đục lỗ thông có dưói mái để cho khói thoát ra ngoài, đồng thời cho ánh sáng và không khí lọt vào. Khi có những cơn bão lớn, gà vịt gia súc được lùa vào trong nhà.
■ Từ ngôi nhà ở thời trung cổ
Thòi trung cổ các vua chúa xây dựng những lâu đài có tường rất dày và có đặt công sự. Nhà quý tộc cùng với gia đình ỏ trong một gian đại sánh đồ sộ. Lâu đài tối tăm và nguồn nhiệt duy nhất được dẫn từ một hầm lò ở cuối gian đại sảnh. Gần lâu đài là những căn lều của nông dân. Họ dùng gỗ dựng nhà một cách sơ sài, rồi lấy đất trộn với rơm để trát kín gỗ.

■ Đến ngôi nhà ở hiện đại
Nửa đầu thê” kỷ XIX máy móc được sử dụng rộng rãi. Máy cưa sử dụng hơi nước và sức nước đã cung cấp rất nhiều gỗ. Đinh và các sản phẩm kim loại khác lại rẻ vả phong phú. Việc phát minh ra tàu thủy chạy bằng hơi nước, kênh đào và đường xe lửa đã giúp vận chuyển vật liệu xây dựng với giá rất rẻ.