Nghệ thuật xây cất ra đời

Địa lý toàn thư

Với thời gian con người nghệ đến việc cải tiến ngôi nhà ở của mình các tiến bộ của nền văn minh đưa đầy con người bỏ ngôi nhà thò thiển để tiến tới xây dựng những ngôi nhà kiên cô” khang trang hơn với những vật liệu bền chắc hơn. Con người không chỉ muôn ở đó mà còn phải ỏ đẹp, không phải sốíng lây lất mà phải sông hẳn hoi. Ở Ai Cập nghệ thuật xây cất nghĩa là ngành kiến trực đã ra đời khá sớm chính người Ai Cập những “ngôi nhà” đầu tiên. Trong lúc trình độ rất nhiều nước trên thế giới đang ở cấp tiền sử, người Ai Cập đã biết tự tổ chức thành một xã hội chặt chẽ, đã nghĩ ra và đã xây dựng được những công trình khoa học nghệ thuật. Họ biết khai thác điều kiện Địa lý của các nước họ, một nước nghèo gỗ, nhưng nhiều đất sét, cát kết, đá vôi, và đá hoa cương.
Họ là những người mộ đạo thế nên những ngôi nhà đầu tiên được họ xây cất là những đền thờ cho các vị thần của họ, những Kim Tự Tháp, những ngôi mộ của người chết của họ là vì theo Đi-o-đo ở đảo Xi-xin họ quan niệm ngôi nhà ỏ chỉ là một “một nhà trọ đêm vì cuộc sông ở trần gian quá ngắn ngủi”. Nhà ở của người Ai Cập thòi đó thường hoặc bằng “sậy đan” hoặc bằng “gạch”. Đây là một thứ vật liệu được họ chế tạo mang nhiều nét hình thù khác nhau, dần dần được phổ biến trên thế giới.
Người Ai Cập đã tiến hành việc đút gạch như thế nào vào 4000 năm trưóc công nguyên? Họ đã dùng rơm băm nhỏ nhồi vối đất sét và dùng khuôn in từng miếng gạch thường có kích thước như sau: lLcl4x38cm rồi đem phơi nắng. Các viên gạch này được gắn chặt với nhau bằng một loại hồ đất sét hoặc được đặt ngay hàng trên một lớp cát mịn và dùng để xây tường. Người Ai Cập không chỉ biết xây tường mà còn biết xây nóc nhà vòng tròn hình cung bằng cách sắp gạch theo vòng tròn lốp này đè lên lóp kia, vòng trên nhỏ hơn vòng dưới một chút.

Nghệ thuật xây cất ra đời 1

Với nguyên vật liệu mới này, chính điều kiện khí hậu đã hướng dẫn họ trong việc chọn lối kiến trúc: nhà không có cửa sổ nhưng mà có những lỗ thông hơi, mái nhà là một sân thượng nơi người ta có thể lên hóng gió vào những buổi chiều oi bức, vách dày để có khả năng giữ ngôi nhà luôn mát mẻ.
Riêng các đền đài vua chúa gồm cả một loại biệt thự thuộc loại nhà như trên, rải rác được vây kín bên trong một thành lũy: một ngôi nhà gọi là “Semelek” dành cho nhà vua, một nhà khác dành cho hoàng hậu, các cung phi, các hoàng tử và công chúa gọi là “harem” và sau cùng ngôi nhà của những người hầu, người giúp việc cũng vừa là nông trại gọi là (khoa). Các ngôi nhà đồ sộ có thể thông thương với nhau bằng những cổng lớn có cột. Độ sáng và không khí được bảo đảm trong nhà nhờ những kẽ hở, những lỗ thông hơi chạy dài từ nền nhà đến nóc nằm ở các góc nhà.

Nghệ thuật xây cất ra đời 1

■ Hy Lạp và đế quốc La Mã
Người Hy Lạp cũng như người Ai Cập đặt nặng vấn đề xây miếu thờ thần, nếu nưốc Hy Lạp là tổ quốc của nhiều thành phố văn minh, có tổ chức gồm nhiều sân vận động, nhiều nhà hát, hội trường… Thì nhà ỏ của họ rất đơn giản được xây bằng gạch đá, hồ mà hiện nay chỉ còn sót lại một vài đống hoang tàn.
Người ta đã khai quật được nhiều ngôi nhà xiên, sở dỉ còn lưu truyền lại là vì xây bằng đá hoa cương, cứng và bền. Các ngôi nhà này được kiến trúc mang máng giống như ngôi nhà ở Phương Đông: ngôi nhà được ngăn với bên ngoài của vòng tường, bên trong nhà lại thông thường với nhiều sân. Nhà được phân chia thành nhiều cản hộ: một căn cho nam giới gọi là “andro Cite” một căn nhà cho nữ giới gọi là “ghynoeconute”. Ngôi nhà Hy Lạp chỉ có một hoặc hai tầng, mái ngói đôi khi có một sân thượng nhỏ.

■ Pháp
Những di tích tìm được qua các lần khai quật ở miền Trung nước Pháp cho thấy là cuộc xâm chiếm của đế quốc La Mã (58-50 trưóc C.N), xứ Gô-lơ (Gaule) đã có một nền văn minh khá cao. Người xứ Gô-lơ, tiền bôi của người Pháp nói riêng và người Châu Âu nói chung, đã biết khai thác hầm mỏ, các hầm các đá đã biết dệt và nhuộm vải. Người ta đã khai quật được nến móng của một công trình xây cất chứng tỏ rằng người giàu có thời xứ Gô-lơ đã sống trong những ngôi nhà đầy đủ tiện nghi, gồm nhiều phòng, có phòng dành cho chủ hộ, vợ con, cho người giúp việc và có cả nơi nuôi gia cầm nữa.
Do ảnh hưởng của thời Đế quốc La Mã xâm chiếm, sau đó ngôi nhà của người Gô-lơ (người xứ Gô-lơ) là một sản phẩm “lai tạo” giữa kiến trúc La Mã và kiến trúc Gô- lơ, thích nghi với điều kiện khí hậu và vật liệu trong xứ.
Ngôi nhà thời Trung cổ, thường rộng rãi nhưng chưa mấy tiện nghi. Cuôi thời Trung cổ những ngôi nhà ở trên không còn đáp ứng đủ nhu cầu của các người tư sản mới giàu, những người buôn bán, những nhà tu hành, những ngưòi quý tộc mà nghề nghiệp và chức vụ đòi hỏi họ lai vãng một thời gian dài ở các thành phố lớn. Chính nhu cầu đó đã khai sinh ra các “ngôi nhà” thời Phục Hưng, tiền thân của các khách sạn ngày nay đây là một loại vua chúa được thu nhỏ lại vừa tầm tay với thành phố.
Vào thế kỷ XVI hầu hết các ngôi nhà đều có kiểu kiến trúc trên và rõ nét thêm vào thế kỷ xvn để rồi đưa đến các ngôi nhà xinh đẹp trong lịch sử kiến trúc nước Pháp đầu thế kỷ XVIII.
Bên trong ngôi nhà lúc đầu phòng ở và phòng tiếp khách là một. Bà chủ nhà thường nằm trong giường để tiếp khách! Giữa thế kỷ XVH lại thêm các hốc kẽ giường và vào thòi kỳ này, các phòng bắt đầu có chức năng riêng: “Phòng ăn” bắt đầu ra đời cầu thang hình tròn ốc được thay thế bằng cầu thang tay vịn và một loại phòng khác mang tính “phô trương” hơn là có công dụng thật sự: Đó là phòng ngoài, phòng chờ đợi, hành lang… phòng tiếp khách. Chỉ vào thế kỷ xvm là lần đầu tiên người ta mới thật sự nghĩ đến việc xây phòng vệ sinh và phòng tắm. Tiện nghi này được nâng cao, các họa sĩ thợ dệt thảm và các nhà trang trí cũng đã tiếp tay vói kiến trúc sư để tạo nên những ngôi nhà duyên dáng và mang tính cân đốĩ. Vào thế kỷ XIX các cao ốc cho thuê trở thành một yêu cầu lớn do hiện tượng tăng dân sô’ trong các thành phố’ lớn nhưng thường các ngôi nhà này được xây vội để kiếm tiền nên rất thiếu sót về tiện nghi và không mang chút tính kiến trúc nào cả. Đây là những dãy phòng nối đuôi nhau, không mấy sáng sủa và hầu như vắng bóng các “phòng vệ sinh”.

■ Ngôi nhà Trung Quốc và Nhật Bản cổ truyền
Ngay từ thế kỷ thứ III trưóc công nguyên, người Trung Quốc đã dùng đến một thứ gạch nung được chế tạo rất hoàn hảo. Những kiến trúc sư Trung Quốc là những người đầu tiên đã xây dựng những bức tường rỗng bên trong: Hai bức tường chiếc được xây lên song song, được nối liền với nhau ngoài mép bởi một hàng gạch ngang làm cho tường ngay ngắn và bền chắc hơn. Người La Mã vào thế kỷ XIV-XVI Người Châu Âu cũng đã dùng loại tường rỗng này nhưng cho đổ hồ trộn sỏi vào giữa.
Nhân dân Trung Quốc nhiều người biết nghề thợ Mộc, thế nên nhà ỏ cũng như chùa chiến của họ được xây cất bằng những loại gỗ thông hoặc bằng tre nứa, theo phương pháp của kiến trúc lỗ ban, vị tổ sư nghề thổ – mộc sốhg vào thế kỷ thứ tư trưóc công nguyên. Theo Lỗ Ban, nhà không nên để vách thủng, hư vì như vậy người chủ sẽ bần hàn hoặc nhà để cổng nhỏ hư hỏng thì trộm cướp dễ dòm ngó.
Kiến trúc Nhật Bản tạo dựng những ngôi nhà nhẹ nhàng, xinh xắn, thích hợp với những điều kiện địa lý của một nước thường bị động đất. Thoáng khí sáng sủa, ngôi nhà Nhật thường được nới rộng ra bởi một hành lang như ở các xứ nóng. Việc sắp xếp các phòng ốc không cô’ định mà tùy thuộc mỗi gia đình. Các vách là những khung gỗ lón được dán giấy, có thể xê dịch dễ dàng, nhằm tránh đổ vỡ lớn khi có động đất đồng thời có thể thay đổi tùy theo thời tiết hoặc theo ý thích của chủ nhà. Cũng có trường hợp, nhà gồm một hoặc hai vách xây và các vách còn lại bằng giấy.