Bát quái đồ

Địa lý toàn thư

Những nguyên tắc căn bản trên được vua Phục Hi vẽ tượng trưng lại thành Bát Quái Đồ. Bát Quái Đồ là chìa khóa huyền bí mở cửa huyền thuật của Trung Hoa. Ta phân tích Bát Quái Đồ ra làm ba phần như sau:
Đầu tiên, ta thấy có một hình tròn ở ngay chính giữa. Hình tròn này hợp bởi hai phần cong bằng nhau, đồng dạng nhau và mang hai màu đen trắng đối xứng nhau.
Kế đến, ở chung quanh hình tròn trên có 8 tam giác đặt tiếp cận. Những tam giác này lần lượt đối xứng qua tâm điểm của hình tròn, và được tạo bởi tất cả là 24 vạch (12 vạch nguyên và 12 vạch đứt khoảng giữa).
Chót hết, có một hình bát giác đều bao trùm chung quanh những hình trên.
Quan niệm nhị nguyên về động lực vũ trụ được biểu diễn trong Bát Quái Đồ dưới hình thức của hai phần trong hình tròn ở giữa, và dưới hình thức những vạch chung quanh. Phần màu trắng của hình tròn ở giữa và các vạch nguyên biểu hiện cho Dương. Phần Đen và các vạch gãy biểu hiện cho là Âm.
Cách xếp đặt hai phần đen và trắng ở giữa những vạch chung quanh tượng trưng cho sự tương giao của Âm Dương để sinh hóa ra vạn vật và duy trì đời sống vũ trụ.
Ta nên để ý rằng trong Bát Quái Đồ hai tam giác đôi xứng nhau luôn luôn có tổng số của vạch nguyên và vạch gãy bằng nhau; và mỗi vạch nguyên của tam giác này có một vạch gãy tương ứng ở tam giác kia.
Nếu cộng chung sô” vạch của hai tam giác đối xứng lại, ta sẽ luôn luôn cho ba vạch nguyên và ba vạch gãy.
Như vậy nếu ta quay Bát Quái Đồ chung quanh tâm của nó, ta sẽ luôn luôn được những tam giác đốì xứng vói tam giác trên cao theo đường thẳng đứng, cứ mỗi vạch nguyên của tam giác dưới đều có một vạch gãy tương ứng của tam giác trên đáp lại. Và đảo lại, cứ mỗi vạch gãy của tam giác dưới đều có một vạch nguyên của tam giác trên đáp lại. Đúng với luật thứ tư “không có gì xảy ra trên vòm trời xanh mà không có phần đối xứng lại ở quả đất này”.
Trong Bát Quái đồ cứ mỗi tam giác như thế được gọi là một Quẻ, và mỗi quẻ là một hình tượng cho một năng lực thiên nhiên như sau:
1) Quẻ Kiền (ba vạch nguyên) biểu hiện cho sức nóng  phát quang (Thiên).
2) Quẻ Khảm (hai vạch gãy và một vạch nguyên ở giữa) biểu hiện cho nưóc và mưa (Thủy).
3) Quẻ Cấn (hai vạch gãy và một vạch nguyên ở trên) biểu hiện cho núi non (Sơn).
4) Quẻ Chấn (hai vạch gãy và một vạch nguyên ở dưói) biểu hiện cho sấm sét lửa tròi (Lôi).
5) Quẻ Tôn (hai vạch nguyên và một vạch gãy phía dưới) biểu hiện cho gió (Phong).
6) Quẻ Ly (hai vạch nguyên và một vạch gãy ở giữa) biểu hiện cho lửa dưới đất (Hỏa).
7) Quẻ Khôn (ba vạch gãy) biểu hiện cho sự u tôi lạnh lẽo (Địa).
8) Quẻ Đoài (hai vạch nguyên và một vạch gãy phía trên) biểu hiện cho mây (Vân).
Những quẻ ỏ sô’ lẻ (1, 3, 5, 7) bao gồm những yếu tố hoạt động (actifs), những quẻ ỏ sô’ chẵn (2, 4, 6, 8) bao gồm những yếu tô’ thụ động (passifs). Như vậy có tám quẻ tất cả. Nếu gọi theo tên ta có: Kiến, Khảm, Chấn, Cấn, Tôn, Ly, Khôn, Đoài. Nếu gọi theo tính chất, ta có: Thiên, Thủy, Sơn, Lôi, Phong, Hỏa, Địa, Vân.
Ta nên chú ý là trong hình tròn Bát Quái đồ, người ta có vẽ một chấm tròn nhỏ màu trắng ỏ trong phần đen và một chấm tròn nhỏ màu đen ở trong phần trắng. Như thê’ có nghĩa là dù phần Dương có “khởi” lên to. Dù mạnh mẽ thê’ nào chăng nữa cũng vẫn không thể nuốt trọn được phần Âm; và nghịch là dù phần Âm có “khởi” lên mạnh mẽ thê’ nào cũng không áp đảo được hoàn toàn phần Dương. Vì trong Dương đã có mầm Âm và trong Âm đã có mầm Dương. Đó là điều kiện cộng tồn của cặp mâu thuẫn.

Bát quái đồ 1

Kiền Vi Phụ, thuộc Kim. Khảm Vi Trung Nam, thuộc Thủy, cần vi Thiếu Nam, thuộc Thổ. Chấn Vi Trưởng Nam, thuộc Mộc. Tôn vi Trưỏng Nữ, thuộc Mộc. Ly vi Trưởng Nữ, thuộc Hỏa. Khôn vi Mẫu, thuộc Thổ. Đoài vi Thiếu Nữ, thuộc Kim. Kiền Khảm Chấn Cấn, vi Dương. Tôn Ly Khôn Đoài, Vi Âm.
Sô” thứ tự của bát quái hậu thiên Muôn tìm cung của Bổn mạng, thì phải nhờ số của 8 quẻ ở trong 9 cung sau này:
Nhút Khảm, nghĩa là: – Cung Khảm số 1
Nhị Khôn : – Khôn số 2
Tam Chấn : – Chấn số’ 3
Tứ Tốn : -Tốn số 4
Ngũ Trung : – Trung số’ 5
Lục Kiến : – Kiến sô’ 6
Thất Đoài : – Đoài số 7
Bát Cán : – Con sô’ 8
Cửu Lv : – Ly sô’ 9
Mỗi sô’ có một quẻ, trừ ra cung sô’ 5 không có quẻ. Cho nên người nam trúng sô’ 5 thì kể như gặp cung Khôn sô’ 2. Còn người nữ trúng sô’ 5, thì kể như gặp cung Cấn số 8.