Âm dương thuật về phương diện trí thức

Địa lý toàn thư

Về phương diện trí thức, Âm Dương thuật là nhận thức ngoại thuần lý (connaissance extraration) do sự tiết lậu của Thần Linh, nhờ đó người ta được sự việc mà sự cố gắng của lý trí và những phương pháp thông thường của khoa học không đạt được. Người ta đi vào lãnh vực siêu nhân của nhận thức và trí não của chúng ta tự nó không làm sao khám phá ra. Tuy nhân, các phương pháp thông thường của khoa học không phải không đáng kể trong việc tìm hiểu quá khứ, cứu xét hiện tại và đoán tương lai, nếu người ta không muốn cho thuật toán sô” Âm Dương trỏ thành một khoa đoán chừng điềm tốt xấu.
Trên lý thuyết Âm Dương thuật và ảo thuật khác nhau, nhưng trong thực tế có nhiều dân tộc lẫn lộn môn này. ở cổ vương quốc Chaldée, khoa toán Âm Dương dương được xem như các khoa học tự nhiên khác, phương pháp cũng như quan niệm. Khoa này lại càng được viên mãn ở Hy Lạp nhờ tinh thần duy lý người Hellene (Hy Lạp) đã đem lại cho khoa tín sô” Âm Dương những phương pháp tinh vi. ở các nước Đông phương, vì tình trạng chậm tiến, sự phân biệt giữa Âm Dương thuật và ảo thuật rất khó nhận thấy.

■ Âm dương thuật trên địa hạt triết lý
Khoa toán sô” Âm Dương trên địa hạt triết lý đã nêu lên những vấn đề siêu hình và giả định những giải pháp mà thế giói thực tế chưa công nhận. Vì những vấn đề nêu lên quá bí hiểm và những khó khăn gây ra cho đức tin do phương pháp luận lý không vượt qua được. Tuy nhiên, đôi với nhiều người, sự tin tưởng ở tính cách lợi ích của Ầm Dương thuật cũng như sự tin tưởng ở lời kinh cầu nguyện đều không thể bình nghị. Nếu lời kinh cầu nguyện mong ước được sự can thiệp của Thượng Đế để cải thiện vận mệnh con người, thì Âm Dương thuật cũng nhằm mục đích ấy bằng cách giúp cho người ta rõ được quá khứ, hiện tại và tương lai.
Nhưng nhiều nhà triết học cho rằng, như thế khoa toán sô’ Âm Dương chứa đựng nhiều mâu thuẫn. Theo họ, tương lai chỉ có thể biết khi nào tương lai đã được định trước; và nếu là việc tiền định thì người ta làm sao sửa đổi được. Như thế, sự hiểu rõ tương lai hoặc là không thể có, hoặc có song vô ích. Khoa Âm Dương thuật chỉ hữu hiệu khi nào tương lai không phải là việc tiền định, mà do ỏ hoàn cảnh biến thiên của những con người tự do. Khoa này có tính cách khoa học hơn về ảo thuật về quan niệm, song lại ở trong một tình trạng mập mò hơn; nên đem áp dụng cho vận mạng của con người, Âm Dương thuật đã trở thành đề tài cho những cuộc tranh luận về ý thức tự do và định mạng thuyết.

Để tìm một lôi thoát cho khoa toán sô’ Âm Dương người ta đã chấp nhận cho khoa này một vị trí trung gian: đồng ý tương lai là do tiền định, nhưng chỉ định trước trong đại cương; Âm Dương thuật cho tiên kiến không phải những sự kiện cụ thể về tương lai, mà là những điều kiện tổng quát trong thời gian sẽ đến của một cá nhân hay tập thể, chỉ tho họ thấy trước những điều bất lợi đang chờ đợi họ, và như thế họ có thời giờ để chuẩn bị tránh khỏi tai nạn. Chẳng khác nào một con đường từ đầu này đến đầu kia đã vạch sẵn rồi, song trong khi tiến bước ngưòi ta vẫn có thể lách qua những chặn chông gai, hầm hố.
Như vậy, Ầm Dương thuật đứng ngoài ảnh hưỏng của các khó khăn về tâm lý trong vấn đề tự do của con người; và muốn được hữu hiệu, dĩ nhiên khoa này phải dự tính cả sự tự do của Thượng Đế và sự tự do của con ngưòi.