Âm dương đối với phong thủy

Địa lý toàn thư

Âm – Dương – Luận giải thích nguyên lý của vũ trụ theo học thuyết siêu hình của Nho giáo. Kinh Dịch nói dịch hữu thái cực thị sinh lưỡng nghi, lưõng nghi sinh tứ tượng, tứ tượng sinh bát quái” Âm và Dương là hai nguyên lý khỏi thủy trong sự biến hóa của vũ trụ do thái cực tự phân chia ra. Nguồn gốc của vũ trụ là một khôi hỗn mang, vô biên gọi là thái cực; khôi này luân chuyển, biến hóa sinh ra lưỡng nghi, tức là Âm và Dương (principe femelle et principe male). Âm và Dương tương đôl nhau, song lại chi phôi và điều hòa lẫn nhau mà sinh ra tứ tượng, tứ tượng sinh ra bát quái; và chính trong các trạng thái vừa mâu thuẫn, vừa điều hòa nhau ấy mà sinh – sinh, hóa — hóa vô cùng tận; tạo nên tròi đất, vạn vật dưới muôn hình vạn trạng với bao nhiêu thế giói vô hạn, vô biên, vô cùng tận.
Trong bài nguyên lý của vũ tự nói trên, cái gì có bản tính động, mạnh, sáng, ở trên, thuộc về Dương; trái lại,
cái gì tịnh, yếu tối, ở dưới, thuộc về Âm. Do đó nguyên lý âm gồm cả đất, loài vật giống cái, những điều kín đáo, âm thầm, lặng lễ, lạnh lẽo cho đến sự yên tĩnh tuyệt đối như cái chết.
Âm Dương luận của nho giáo, ngày nay người ta gọi chính là vũ trụ luận (cosmologie), một phần của hình nhi Thượng học giải thích những nguyên lý đại cương của thế giới hữu hình, tức là những nguyên lý tổng quát của tạo vật.
Chúng ta có thể nói mỗi hệ thông triết lý có một vũ trụ luận riêng của nó; vì vậy danh từ sau này cũng đồng nghĩa với triết lý tạo vật (philosophie de la nature). Vũ trụ luận hay triết lý tạo vật, ngày nay, nhẹ hơn Âm Dương luận của Nho giáo về phương diện siêu hình, đã đặt và giải thích các vấn đề sau đây: 10 vấn đề hiện sinh của vật chất đã gây ra sự mâu thuẫn giữa thực tại luận và duy tâm luận; 20 các lý thuyết về sự cấu thành của vật chất như: nguyên tử luận, điện tử luận v.v… 30 các lý thuyết về vũ trụ nhất là về sự cấu thành của Thái Dương Hệ (systeme solaire); 40 vấn đề tạo vật và nguồn gốc của sự sống; 50 có giói luận (mécanisme) và cứu cánh luận; 60 tiền hóa luận và bất biến luận.
■ Âm dương toán sô”
Trưốc kia trong thời kỳ Nho giáo thịnh hành, ở Việt Nam có những nhà toán sô” Âm Dương được xã hội trọng dụng, ở Trung Hoa, dưới đời chiến quốc, Âm Dương gia là một trong phái Cữu lưu chuyên việc coi thiên văn làm lịch, ấn định giờ hung cát, tốt xấu để cho dân chúng theo đó xử sự, xem hình thế đất đai để lập lăng tẩm dinh thự, thành quách, đình chùa, hoặc bói toán vận mạng, thời thế, V.V…. Nhà toán số’ Âm Dương trong phái này được nổi danh nhất bấy giò là Trâu Diễn.
■ Quan niệm chung Đông Tây
Không riêng gì Việt Nam và Trung Hoa, mà hầu hết các nưốc trên thế giới, không phân biệt Đông Tây, đều có những chiêm thuật riêng của mỗi nền văn hóa. Theo quan niệm chung, nhà toán sô’ Âm Dương là người lãnh hội được như điều tiết lậu thiên cơ về những biến cố quá khứ hay vị lai, và nhờ những phương pháp đặc biệt họ có thể giải thích ý muôn của thần linh hoặc thỉnh vấn thiên ý-
Sự tin tưởng ở thuật Âm Dương nói riêng, và chiêm thuật nói chung, là một yếu tô’ thiết yếu của các tôn giáo cổ. Có thể nói rằng trước kia không có một quốc gia nào hay người nào, từ bậc thiên tử đến thứ dân, dám làm một việc gì trước khi thỉnh vấn thiên ý. Đó cũng là sức mạnh của các tôn giáo cổ thời.
Khảo cứu về khoa toán sô’ Âm Dương, một sử gia đã viết “Các tôn giáo Hy Mã do sự nỗ lực của tưởng tượng sáng tạo và duy trì, sẽ rơi vào chỗ trông rỗng của giáo lý nếu không có các khoa chiêm thuật; nó sẽ phải chịu số phận của những lý thuyết đánh thức được nhu cầu của con người song lại không thể làm cho con người thỏa mãn, và sẽ phải sụp đổ trong sự vô ích thực tiễn của nó”. Thuật Âm Dương hay các khoa toán sô’ là một lợi điểm của các tôn giáo mà trưóc kia những dân tộc cương nghị và hiên ngang như dân tộc Hy Lạp và La Mã đã biết khai thác cho sự hùng cường của họ. Các dân tộc này không gạt bỏ ra ngoài thế gian mục đích của nhân sinh và không chịu an mệnh một cách hèn nhác, chỉ ngồi đợi Thượng Đế cứu khổ. Âm Dương thuật của họ, là một nguồn tham khảo thiên lý luôn luôn mở rộng để con người lãnh hội mà biết xử sự, nhưng thiên ý không biến thành mệnh lệnh loại bỏ sáng kiến cá nhân.